Bir araç satıcısı ticari faaliyet olarak satış yapıyorsa, alıcı hukuken "tüketici" sayılır ve tüketici hukukunun korumasından yararlanır. Bireyden alımda ise kurallar farklıdır. Bu yazıda galeriden ya da bayiden alım yaparken hangi güvencelerin bulunduğunu ve bir sorun çıkarsa hangi yolların izlenebileceğini anlatıyoruz.
Mevzuat zaman zaman değiştiği için tutar ve oran yazmıyoruz; bazı süreler için de genel ifadeler kullanıyoruz. Güncel bilgiyi Resmî Kaynaklar bölümündeki bağlantılardan kontrol edin.
Yetki Belgeli İşletmenin Yükümlülükleri
Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik, ticari faaliyet kapsamında ikinci el araç satan işletmeler için yetki belgesi şartı getirir ve satışta bazı belge ile bilgileri öngörür:
- Yetki belgesi numarası: İşletmenin ilanında güncel yetki belgesi numarası yer alır. İlanda göremezseniz satıcıdan sorabilirsiniz.
- Tanıtım kartı: Satıştaki araçta yetki belgesi numarasını, kilometreyi, satış fiyatını, hasar kaydını ve şerhleri gösteren bir kart bulunur.
- Ekspertiz raporu: Otomobil ve hafif ticari araç sınıfında, belirli yaş ve kilometre sınırlarının altındaki araçlar için işletme (TSE hizmet yeterlilik belgeli ekspertiz işletmesi bulunmayan illerde faaliyet gösterenler hariç) satıştan kısa süre önce TSE hizmet yeterlilik belgeli bir işletmeden ekspertiz raporu almak zorundadır. Raporda aracın kilometresi ve satıcının yetki belgesi numarası bulunur. Raporun aracın gerçek durumunu yansıtmaması halinde ekspertiz işletmesi sorumludur ve gerçek durumu yansıtmayan rapora karşı 6502'deki ayıplı hizmet hakları saklıdır. Ücretin kime ait olacağı da yönetmelikte düzenlenmiştir.
- Garanti: Bu sınırların altındaki araçlarda motor, şanzıman ve elektrik-elektronik aksam için süreli bir garanti öngörülür. Aşınan parçalar ve raporda belirtilen hasarlar gibi kalemler kapsam dışında kalabilir. Süreyi ve kapsamı yazılı garanti belgesinden okuyun.
Yaş, kilometre ve süre sınırları yönetmelikte yer alır ve değişebilir; güncel değerler için yönetmeliğin mevzuat.gov.tr'deki güncel metnine bakın; yönetmelik ve yetki belgesi işlemleri hakkında genel bilgi için Ticaret Bakanlığı'nın Motorlu Kara Taşıtı Ticareti sayfasına bakabilirsiniz. Sınırların üzerindeki araçlarda rapor zorunlu olmayabilir; bu durumda kendi ekspertizinizi yaptırmak önem kazanır. Ekspertizin kapsamını oto ekspertiz nedir yazımızda, raporun nasıl okunacağını ekspertiz raporu yazımızda, süreci ise ekspertiz süreci rehberimizde bulabilirsiniz. Alıcının yapabileceği resmî sorguları almadan önce resmî sorgulamalar yazımızda anlattık.
Süreli Düzenlemeler Olabiliyor
Yönetmelikte galeri satışlarına ilişkin, belirli bir tarihe kadar geçerli olan süreli düzenlemeler olabiliyor; bunlar zaman zaman uzatılıyor ya da değişiyor. Bir ilanın ya da satış şartının o gün yürürlükte olan kurallara uyup uymadığını Ticaret Bakanlığı'ndan kontrol edin.
Ayıplı Araç: 6502 Sayılı Kanun
Galeri ya da bayiden alımda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un ayıplı mal hükümleri uygulanır. İlanda ya da internet portalında belirtilen özellikleri taşımayan mal da ayıplı sayılır. Başlıca kurallar şunlardır:
- Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan bir ayıbın teslim anında var olduğu kabul edilir; aksini satıcı ispatlar. Bu karine, malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmaz.
- Tüketici dört seçimlik haktan birini kullanabilir: sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım ya da ayıpsız misliyle değiştirme.
- Ayıplı maldan sorumluluk için zamanaşımı iki yıldır; ikinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan az olamaz.
Tüketicinin bildiği ayıp sözleşmeye aykırılık sayılmaz. Bu yüzden ekspertiz raporunda yazan ya da size açıkça söylenen bir durum için ayıp iddiası zayıflayabilir; raporu ve tanıtım kartını imzalamadan önce okuyun. Sözleşmedeki kalıp ifadelerin yasal hakları tek başına ortadan kaldırıp kaldırmadığı somut olaya göre değerlendirilir; anlamadığınız bir maddeyi imzadan önce sorun.
Başvuru Yolları: Hakem Heyeti ve Arabulucu
Sorun çıkarsa önce satıcıya yazılı olarak bildirin ve hangi seçimlik hakkı kullanmak istediğinizi belirtin. Çözüm bulunamazsa:
- Uyuşmazlığın değeri, her yıl güncellenen parasal sınırın altındaysa tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur. Güncel sınırı Ticaret Bakanlığı duyurur.
- Değer bu sınırın üzerindeyse, tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.
- Hakem heyeti kararına, belirli bir süre içinde tüketici mahkemesinde itiraz edilebilir.
Genel bilgi için Ticaret Bakanlığı'nın Alo 175 hattından da yararlanabilirsiniz.
Sıfır Araçta Sipariş Formu, Kapora ve Teslim
Yetkili satıcıdan sıfır araç sipariş ederken yönetmelik ek güvenceler getirir:
- Satıcı ön ödeme alacaksa aynı gün bir sipariş formu düzenlemek zorundadır; formsuz ödeme ya da borç doğuran belge alınamaz.
- Araç teslime hazır hale gelinceye kadar alınabilecek kapora, nihai fiyatın belirli bir oranını aşamaz.
- Teslim süresi için yönetmelikte bir üst sınır vardır.
- Alıcı, form tarihinden itibaren belirli bir süre içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden siparişi iptal edebilir; kişiselleştirilmiş siparişler bu hakkın dışındadır. İptal halinde iade için de süre öngörülmüştür.
Oran ve süreler değişebildiği için siparişi vermeden önce Ticaret Bakanlığı'nın güncel duyurusunu kontrol edin; formdaki fiyat ve teslim tarihi bilgilerini saklayın. 6502 sayılı Kanun, kararlaştırılan sürede teslim edilmemesini sözleşmeye aykırı ifa sayar; hangi hakkı kullanabileceğinizi somut durumunuza göre hakem heyetine, Alo 175'e ya da bir avukata sorun. Sıfır araçlarda yasal garanti de vardır; süre ve kapsam garanti belgesinde yazılıdır.
Bireyden Alımda Durum Farklıdır
Ticari amaç gütmeyen bir kişiden alımda 6502 sayılı Kanun uygulanmaz; Türk Borçlar Kanunu'nun satış hükümleri geçerlidir. Bu durumda yönetmelik güvenceleri de yoktur ve 6502'deki ispat kolaylığından yararlanamazsınız. Bu nedenle aracı teslim aldıktan sonra gecikmeden gözden geçirin; bir ayıp fark ederseniz hemen ve yazılı olarak bildirin. Aksi halde aracı olduğu gibi kabul etmiş sayılabilirsiniz. Ekspertizi satın almadan önce yaptırmak bu yüzden önem taşır.
Satıcının ticari faaliyet kapsamında mı yoksa bireysel olarak mı sattığı, hangi kuralların uygulanacağını belirler. Sık sık araç satan kişiler ticari faaliyette sayılabilir; bunun eşiği yönetmelik md. 5/1'de düzenlenir.
Resmî Kaynaklar
- Ticaret Bakanlığı: Motorlu kara taşıtlarının ticareti hakkında yeni kurallar
- Resmî Gazete: Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik (ilk yayın)
- mevzuat.gov.tr: Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik (güncel metin)
- Ticaret Bakanlığı: Motorlu kara taşıtı ticareti
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
Bilgiler Ekim 2026'da resmî kaynaklardan kontrol edilmiştir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez; kişisel durumunuzda noter, avukat ya da ilgili kuruma başvurmanız önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Galeriden aldığım araçta sorun çıkarsa kime başvurmalıyım?
Önce satıcıya yazılı olarak bildirin. Çözüm bulunamazsa uyuşmazlığın değerine göre tüketici hakem heyetine ya da arabulucuya başvurabilirsiniz. Genel bilgi için Ticaret Bakanlığı'nın Alo 175 hattı da kullanılabilir.
Galeriden aldığım araç için ekspertiz raporu isteme hakkım var mı?
Otomobil ve hafif ticari araç sınıfında, belirli yaş ve kilometre sınırlarının altındaki araçlar için yetki belgeli işletmenin rapor alması yönetmelikte öngörülür; TSE hizmet yeterlilik belgeli ekspertiz işletmesi bulunmayan illerde faaliyet gösterenler bu yükümlülüğün dışındadır. Sınırların üzerindeki araçlarda rapor zorunlu olmayabilir; bu durumda alıcı olarak kendi ekspertizinizi yaptırmanız önem kazanır. Güncel sınırları yönetmeliğin güncel metninden kontrol edin.
Sözleşmede "olduğu gibi satılmıştır" yazıyorsa haklarım sona erer mi?
Kanun, ikinci el satışlarda satıcının sorumluluğunun belirli bir süreden kısa olamayacağını söyler. Sözleşmedeki kalıp ifadelerin bu hakları tek başına ortadan kaldırıp kaldırmadığı somut olaya göre değerlendirilir. Tereddüt ederseniz imzadan önce hakem heyetine, il ticaret müdürlüğüne ya da bir avukata danışın.
