Kaza Anında Yapılacaklar ve Kaza Tutanağı Rehberi

Kaza anında telaşlanmak doğaldır. Sırayı bilmek ise sakin kalmanıza yardımcı olur: önce güvenlik, ardından 112, sonra kanıt toplama, en son tutanak. Bu yazıda bu sırayı, tutanağın hangi hallerde düzenlenemeyeceğini, kâğıt tutanakta dikkat edilecek alanları ve resmî dijital tutanağı anlatıyoruz.

Hasar dosyası ve onarım süreci ayrı bir yazının konusudur. Buradaki bilgiler genel çerçevedir; her kaza kendine özgü olduğu için yetkililerin yönlendirmesi önceliklidir.

Önce Güvenlik, Sonra 112

Milli Eğitim Bakanlığı'nın ilk yardım bilgileri "koruma, bildirme, kurtarma" sırasını esas alır:

• Koruma: önce olay yerindeki tehlikeleri belirleyin ve ortamı güvenli hâle getirin; amaç kaza sonuçlarının ağırlaşmasını önlemektir.
• Bildirme: 112'yi arayın. Kesin konumu, olayın niteliğini, yaralı sayısını ve durumlarını söyleyin. Görevli söyleyene kadar telefonu kapatmayın. Acil durumda aranacak numara 112'dir; SBM formunda yazan 155 ve 156 numaraları 112'de birleştirilmiştir.
• Kurtarma: müdahale sıranın sonundadır; yaralıya hızlı ama sakin müdahale edin. Hayati bir tehlike yoksa ağır yaralıyı yerinden oynatmayın.

Kazada yaralı varsa, sürücülerden biri alkollüyse ya da şüphe doğuruyorsa, sürücü belgesiz kullanıyorsa, araçlardan birinin sigortası yoksa veya kamu aracı karışmışsa 112'yi arayıp polis ya da jandarmanın gelmesini isteyin.

Kaza Yerinden Ayrılmayın

Karayolları Trafik Kanunu kazaya karışan sürücüye şu yükümlülükleri getirir: ek tehlike yaratmadan durmak ve güvenlik önlemi almak, kaza trafiği ve can ve mal güvenliğini etkilemiyorsa iz ve kanıtları değiştirmemek, istenirse kimlik, sürücü belgesi, ruhsat ve poliçe bilgilerini göstermek, kazayı yetkiliye bildirmek ve izin almadan ayrılmamak. Yaralı varsa ilk yardım önlemi almak ve sağlık kuruluşuna ya da zabıtaya haber vermek de bu yükümlülüklere eklenir.

Yalnız maddi hasarlı ve tarafların anlaştığı kazada tutanak düzenleyip ayrılabilirsiniz. Bunun dışındaki kazalarda zabıtanın iznini almadan ve zaruret olmadan ayrılmak idari para cezasına, yaralanmalı ya da ölümlü kazada ayrıca hapis cezasına ve sürücü belgesinin geri alınmasına bağlanmıştır. Sigorta açısından sonuçları için zorunlu trafik sigortası ve kasko yazılarımızdaki rücu ve teminat dışı bölümlerine bakın; can güvenliği ve tedavi gibi zorunlu haller bunun dışındadır.

Önce Fotoğraf, Sonra Aracı Yoldan Çekin

Tarafların anlaştığı yalnız maddi hasarlı kazada sıra şöyle olabilir: araçlar yerinden oynatılmadan önce farklı açılardan fotoğraflanır. Genel görünümü, plakaları, hasarlı bölgeleri, yol işaretlerini ve varsa fren izini çekin. Sonra araçları trafiği aksatmayacak bir yere alın ve tutanağı orada düzenleyin. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nin (SBM) açıklamasına göre tutanak için kaza yerinde beklemek gerekmez.

Anlaşma sağlanamıyorsa, kolluk çağrıldıysa ya da kaza yaralanmalı veya ölümlüyse araçlar, trafiği ve can ve mal güvenliğini etkilemiyorsa yerinde bırakılır; kolluk gelene kadar iz ve kanıtları koruyun.

Tutanak Ne Zaman Düzenlenir, Ne Zaman Düzenlenmez?

Kanun, yalnız maddi hasar varsa ve kazaya karışan herkes yetkili çağırmaya gerek görmüyorsa, durumun yazıyla tespit edilip olay yerinden ayrılabilmesine izin verir. Bir taraf olay şekline itiraz ediyor ya da imzadan kaçınıyorsa bu koşul oluşmuş sayılmaz; böyle durumlarda polis ya da jandarmayı çağırmak yerinde olur. SBM'nin tutanak formuna göre aşağıdaki hallerde tutanak düzenlenemez ve zabıtanın çağrılması gerekir:

• Sürücü belgesiz ya da kullandığı araca uygun olmayan sınıfta belgeyle araç kullanıyorsa.
• Sürücü yaşça küçükse.
• Alkol ya da akıl sağlığı konusunda şüphe varsa.
• Araçlardan biri bir kamu kurumuna aitse ya da kamu malı zarar görmüşse.
• Yalnızca üçüncü kişilere ait eşyalar zarar görmüşse.
• Araçlardan birinde trafik sigortası yoksa (yabancı plakalı araçta Yeşil Kart yeterli sayılır).
• Kaza ölüm ya da yaralanmayla sonuçlandıysa.

Tek taraflı kazalarda tutanağın geçerliliğinden emin değilseniz polis ya da jandarmayı aramak güvenli yoldur.

Kâğıt Tutanakta Dikkat Edilecek Alanlar

SBM'nin resmî kaza tespit tutanağı formunda şu bölümler bulunur: tarih, saat ve yer; tanıklar; sürücü ve araç bilgileri; trafik poliçesi bilgileri; kaza durumu kutucukları; ilk darbe yeri; kroki; sürücü görüşleri ve imzalar. Dosyanın seyrini en çok etkileyen alanlar şunlardır:

• Telefon ve e-posta: Kusur değerlendirmesi ve itiraz bildirimleri bu kanallardan yapıldığı için eksiksiz ve doğru yazın.
• Kaza durumu kutucukları: Uygun durumu işaretleyin. Bu bölüm zorunlu değildir ama şirketin değerlendirmesini hızlandırır.
• İlk darbe yeri: Araç şemasında okla gösterin.
• Kroki: Cadde ve sokak adlarını, araçların yönünü ve yol çizgilerini gösterin; araçları "A" ve "B" diye işaretleyin.
• Sürücü görüşleri: Her sürücü kendi görüşünü yazar; yer yetmezse ek sayfa kullanılabilir.
• İmzalar: SBM formuna göre imzası eksik tutanak geçerli sayılmaz. Kazaya ikiden fazla araç karışmışsa birden fazla form doldurulur ve her formu kazaya karışan tüm sürücüler imzalar.

Formun üstündeki uyarıya göre gerçeğe aykırı tutanak düzenlemenin hukuki sonuçları vardır; bu yüzden yalnızca olanı yazın. Tutanağın bir örneğini fotoğraflarla birlikte karşı tarafın trafik sigortacısına ya da kendi trafik sigortacınıza gönderin; kasko talebinde bulunacaksanız kasko şirketine de iletin. Boş formu SBM'nin sitesinden indirip aracınızda bulundurabilirsiniz.

Resmî Dijital Yol: Mobil Kaza Tutanağı

SBM'nin resmî dijital tutanağı Mobil Kaza Tutanağı'dır (MKT). Ekim 2026 itibarıyla SBM'nin Sigortam360 uygulaması üzerinden kullanılabiliyor; e-Devlet ile girişi, otomatik konum, fotoğraf, isteğe bağlı video ve telefonda senaryo çizimi desteği bulunuyor. Süreç şu adımlarla ilerler:

1. Tutanağı başlatan sürücü plakayı girer ve fotoğrafları yükler.
2. Karşı taraftaki sürücü kendi bilgilerini girer ve ekranda bir kare kod oluşturur.
3. Başlatan sürücü bu kodu telefonuyla okutarak karşı tarafı tutanağa dahil eder.
4. İki sürücü kazanın nasıl olduğunu birlikte çizerek anlatır.
5. Önizleme her iki sürücünün onayına sunulur; onaylar tamamlanınca tutanak oluşur.

SBM'nin uygulamasında ekranda imzalanan elektronik tutanak geçerlidir. Yalnız maddi hasar, tam anlaşma ve engelleyici bir halin bulunmaması koşulları dijital tutanak için de geçerli kabul edilir. İki sürücünün de telefonuna ve uygulamaya erişmesi gerekir. Düzenlenen tutanakları e-Devlet'teki "Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama" hizmetinden izleyebilirsiniz.

Oto Ajandam Uygulaması

Asiltürk Yazılım & Bilgisayar'ın Android uygulaması Oto Ajandam (bu sitedeki firma dizininden ayrı bir hizmettir), tutanak bilgilerini iki taraf birlikte doldurmanıza, krokiyi çizmenize ve PDF olarak paylaşmanıza yardımcı olur. Resmî SBM uygulaması değildir ve resmî kaza tespit tutanağının yerine geçmez. Özelliklerini Oto Ajandam sayfasında inceleyebilirsiniz.

Resmî Kaynaklar

• SBM: Kaza Tespit Tutanağı formu
• SBM: Mobil Kaza Tutanağı (MKT)
• MEB: Genel ilk yardım bilgileri
• Sağlık Bakanlığı: Yeni Nesil Acil Çağrı Merkezi (112)
• Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr)

Bilgiler Ekim 2026'da resmî kaynaklardan kontrol edilmiştir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki ya da sigorta danışmanlığı yerine geçmez. Kişiye özel durumlarda sigorta şirketine, ilgili kuruma ya da bir avukata başvurmanızı öneririz.

Sık Sorulan Sorular

Kazadan sonra polisi çağırmam gerekir mi?

Yalnız maddi hasar varsa, tüm taraflar anlaşıyorsa ve yukarıda sayılan engelleyici hallerden hiçbiri yoksa tutanak düzenleyip ayrılabilirsiniz. Aksi durumda 112'yi arayın ve polis ya da jandarmanın gelmesini isteyin.

Karşı taraf tutanağı imzalamak istemezse ne yapmalıyım?

SBM formuna göre imzalanmayan tutanak geçersizdir. Taraflar olay şeklinde anlaşamıyorsa tutanak düzenlemeye çalışmayın; polis ya da jandarmayı çağırın ve fotoğraflarla kanıtlarınızı saklayın.

Kaza tutanağını telefondan düzenleyebilir miyim?

SBM'nin resmî dijital tutanağı MKT'dir. Oto Ajandam gibi uygulamalar resmî kaza tespit tutanağının yerine geçmez.